Notka biograficzna

Jacek Kaczmarski (22.3.1957-10.4.2004) – poeta, pieśniarz, autor około siedmiuset wierszy i piosenek, pięciu powieści, libretta opery.

Ukończył filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Publicznie zaistniał w 1976 roku, gdy wygrał warszawski Jarmark Piosenki. Współpracował z kabaretem „Pod Egidą” i współtworzył grupę „Piosenkariat”. Formuła sceniczna, której pozostał wierny przez całe życie, skrystalizowała się w 1979 r., kiedy wraz z Przemysławem Gintrowskim i Zbigniewem Łapińskim przedstawili w warszawskim teatrze „Na rozdrożu” program Mury. Program, czyli zamknięty cykl spojony tematycznie bądź osadzony w tej samej problematyce, był odtąd charakterystycznym sposobem porozumiewania się Kaczmarskiego z publicznością.

Pisał w klasycznej stylistyce, najczęściej wierszem sylabotonicznym, ale też łamał konwencję tam, gdzie nieregularność korespondowała z treścią wiersza.

W okresie tzw. karnawału „Solidarności” wraz z Gintrowskim i Łapińskim odbyli około tysiąca koncertów. W tym czasie powstały programy: Raj (1980) – odwołujący się do wątków biblijnych oraz Muzeum (1981) – opisujący dwadzieścia obrazów polskiego malarstwa historycznego. Nagrana została także płyta Krzyk (1981), która jednak do rąk słuchaczy trafiła dopiero w 1990 roku. W roku 1981, po wprowadzeniu stanu wojennego, cały nakład poszedł na przemiał.

Stan wojenny zastał Kaczmarskiego we Francji. Poeta zaangażował się w działalność na rzecz podziemnej „Solidarności”. Koncertował w Europie, USA, Australii, RPA. W latach 80. powstały programy Zbroja (1982) i Przejście Polaków przez Morze Czerwone (1983). Wydawał płyty – Strącanie aniołów (Szwecja, 1982), Carmagnole (Republika Federalna Niemiec, 1982), Chicago Live (USA, 1983), Litania (Australia, 1986).

W 1984 roku Kaczmarski rozpoczyna pracę w Radio Wolna Europa jako dziennikarz i twórca autorskiej audycji „Kwadrans Jacka Kaczmarskiego”. Emitowane tam piosenki krążą po Polsce na drugoobiegowych kasetach.
Swoje emigracyjne doświadczenia zawiera w kolejnych programach: Mój zodiak (1986), Kosmopolak (1987) i Notatnik australijski (1988).

W maju 1990 roku Kaczmarski przyjechał do Polski z pierwszą po dziewięciu latach trasą koncertową (Live). W największych salach koncertowych zgromadził kilkutysięczne tłumy. Wznowił współpracę z Przemysławem Gintrowskim i Zbigniewem Łapińskim, co zaowocowało trasą koncertową i płytą (Mury w Muzeum Raju, 1991), przypominającą programy powstałe przed 13 Grudnia, a później nowymi programami: Wojna postu z karnawałem (1992) – uważany do dziś za kwintesencję jego działalności artystycznej, Sarmatia (1993), Szukamy stajenki (1993).

W 1994 roku pisze libretto opery bluesowej Kuglarze i wisielcy opartej na wątkach powieści Człowiek śmiechu Victora Hugo. Opera – wyreżyserowana przez Krzysztofa Zaleskiego, z muzyką Jerzego Satanowskiego – wystawiona została w Teatrze Nowym w Poznaniu. W 1994 roku ukazuje się też Autoportret z kanalią (Wydawnictwo Wodnika) – debiut prozatorski Jacka Kaczmarskiego, powieść z kluczem, rozliczająca się z doświadczeń emigracyjnych poety. Kolejne powieści Kaczmarskiego to Życie do góry nogami – napisane wspólnie z córką, Patrycją Volny (Egmont, 1997), Plaża dla psów (Muza, 1998), O aniołach innym razem (Tysol, Volumen, 1999) i Napój Ananków (Twój Styl, 2000).

W 1995 roku, poszukując dystansu do polskiej codzienności, podjął decyzję o emigracji do Australii.
Przed wyjazdem napisał solowy program Pochwała łotrostwa, w którym wątki historyczno-polityczne ustępują refleksjom natury osobistej, przez co myśl przewodnia staje się na pierwszy rzut oka trudniejsza do uchwycenia.

Po eksperymentach z instrumentalizacją (Między nami (1997), Szukamy stajenki) kolejne programy – Dwie Skały (1999) i Mimochodem (2001) – idą w kierunku nastrojowej wypowiedzi lirycznej, podkreślonej rozbudowanymi partiami gitary.

Wiosną 2002 dopada poetę poważna choroba. Pada diagnoza: rak przełyku. Ponieważ lekarze dawali mu nikłe szanse na wyzdrowienie, Kaczmarski rezygnuje z inwazyjnej terapii, lecząc się niekonwencjonalnie. Podczas choroby pisze Tunel (2004) – tomik wierszy ostatnich, opublikowany w kilka dni po śmierci poety.

Zmarł w szpitalu w Gdańsku 10 kwietnia 2004.